Tātaitai pire ā-tau
Tāurua ngā pire kāore koe e utu ia marama, pērā i te inihua, i ngā rēti kaunihera rānei, me te marama o te utu whakamutunga. Ka kite koe i te moni hei whakawhiti ia marama ki tētahi pūkete motuhake kia utua mārietia aua pire, te moni e hiahiatia ana ki taua pūkete i tēnei rā, ā, ki te hapa, me pēhea e whai ai.
Ō pire
Tāurua te nui me te marama o te utu whakamutunga o ō pire.
E ai ki ngā moni o nāianei. Arotakea te whakawhitinga kotahi i te tau, ina piki rānei tētahi pire.
He whakatau tata noa ngā hua. Kāore a Solvemis e whakaae ki tētahi haepapa mō ngā hua, mō te āhua rānei o te whakamahinga. Me āta tirotiro anō i ngā hua i ngā wā katoa, ā, me kōrero ki tētahi tohunga i mua i te whakatau.
Kāore he utu a Solvemis, kāore hoki he rēhita. Mēnā i āwhina, ā, e hiahia ana koe ki te tautoko i te kaupapa: Hokona mai he kawhe
I whakamāoritia tēnei whārangi e te atamai hangahanga, ā, kāore anō kia arotakea e tētahi kaikōrero taketake, nā reira tērā pea he hapa kei roto. Pānuitia i te reo Pākehā. Ki te kite koe i tētahi hapa, tuhia mai ki info@solvemis.com.
Te āhua o tōna mahi
Me pēhea te whakamahi
- Tirohia ngā tauākī pēke o te tau kua hipa ka kimi i ngā pire kāore koe e utu ia marama: inihua, tāke, mematanga ā-tau.
- Tāurua te nui o ia pire, te auau o tōna tangohanga me te marama o te utu whakamutunga. Ka taea te whakaingoa anō, te tango me te tāpiri rārangi.
- Whakaritea te paparanga utu, ka tāurua i te moni kei te pūkete kē. Ki te hapa, kōwhiria mēnā ka utu ki roto i tēnei rā, ka whai rānei i roto i ētahi marama.
- Whakaritea te whakawhitinga ā-marama ki tētahi pūkete motuhake mō te rā e utua ai koe.
- Tikiakehia te mahere hei PDF, hei CSV rānei. Ka taea te utaina anō te CSV ki konei ā tērā marama.
Me pēhea te tātai
Ko ngā pire o te tau (ia moni ka whakareatia ki te maha o ngā utu i roto i ngā marama tekau mā rua) ka wehea ki te tekau mā rua, ā, ka tāpiria te paparanga utu. Mō te toenga e hiahiatia ana, ka whakatauira te taputapu i ngā marama tekau mā rua mai i te marama o nāianei: ka tae mai te whakawhitinga i te rā tuatahi, ka puta ngā pire i roto i te marama. Ko te toenga e hiahiatia ana i tēnei rā ko te mea iti rawa e kore ai te pūkete e heke iho i te kore. Hei whai i roto i ngā marama N, ka utua ki roto i tēnei rā te moni e hapa ana mō ngā pire o tēnei marama, ā, ka tohaina te toenga mā te moni tāpiri ā-marama iti rawa e rawaka ai. Kei roto kē i te toenga e hiahiatia ana i tēnei rā te piki o ngā pire, kia rite ki te paparanga utu.
Whakawhitinga = ngā pire o te tau ÷ 12 × (1 + paparanga utu)
Ngā mātāpuna
- Sinking funds explained — MoneyHelper (Money and Pensions Service, Te Hononga o Piritene)
- Making your budget — Office of the Superintendent of Bankruptcy, Kāwanatanga o Kānata
Mō tēnei tātaitai
He aha te pūkete pire
He pūkete motuhake mō ngā pire anake kāore koe e utu ia marama: te inihua motokā, te inihua whare, ngā rēti kaunihera, te raihana waka, te WOF me te ratonga, me ngā ohaurunga ā-tau. Ka tāpiri koe i te utu o aua pire i roto i te tau, ka wehe ki te tekau mā rua, ka whakarite i taua whakawhitinga mō te rā e utua ai koe. Ka tae mai he pire nui, kua reri kē te moni, ā, kāore tō marama e rongo.
Ehara tēnei i tō pūtea ohotata. Ko te pūtea ohotata mō ngā mea kāore koe e kite ana e haere mai ana; ko tēnei pūkete mō ngā mea e mōhio ana koe ka tae mai, ahakoa kāore i ia marama.
Te paparanga utu
Ka rerekē pea ngā pire i ia tau. Koia i whai paparanga ai te whakawhitinga, 10% hei tīmatanga: ki te piki tētahi pire, ka mau i te pūkete me te kore e hiahiatia kia whakarerekē koe i tētahi mea. Ki te kore tētahi e piki, ko taua paparanga te toenga ki a koe i te mutunga o te tau. He tīmatanga noa te 10%, ehara i te ture: ki te nui ake te piki o ō pire i te nuinga o te wā, whakapikia te paparanga.
He aha i hapa ai pea koe i te tīmatanga
Ka wehea ōritetia te tau e te whakawhitinga, engari ka tae mai ngā pire ā te wā e tae mai ai. Mēnā ko tō pire anake he inihua ā-tau $600 ka tangohia ā tērā marama, ka $50 te whakawhitinga ia marama, ā, ka $100 noa iho kua uru i taua wā: ka $500 te hapa.
Ka whakatauira te taputapu i ngā marama tekau mā rua e heke mai nei, ā, ka kōrero e hia te moni e hiahiatia ana ki te pūkete i tēnei rā kia kore ai e heke iho i te kore. Ki te kore i a koe, e rua ngā ara: te utu ki roto i tēnei rā, te whai rānei mā te tāpiri moni ki te whakawhitinga mō ngā marama ka kōwhiria e koe. Ka whakaatu hoki ko tēhea te marama kikī rawa. Ki te tae mai tētahi pire i tēnei marama tonu, kāore e āwhina te tohatoha: me utu ki roto i tēnei rā te moni e hapa ana mōna, ā, ko te toenga anake ka tohaina.
Utu whakamutunga, utu panuku rānei
E rua ngā huarahi hei whakaaro ki tētahi pire: āhea i tangohia whakamutungatia ai, āhea rānei ka tangohia ā muri ake. Ko te tuatahi te māmā rawa ki te taki, nā te mea kei ō tauākī pēke, ā, koia tā te taputapu e pātai ana; ka tātaihia e ia te utu panuku ka whakaatu i te taha. Mēnā ko te wā anake o te utu panuku e mōhio ana koe, kōwhiria te marama kotahi te wā i mua: mō tētahi inihua ā-tau ka tangohia i Poutū-te-rangi, ko Poutū-te-rangi o tērā tau.
Arotakea ō pire
Ka tikiake koe i te mahere, ka whakaatu te ripanga pire i te utu o ia pire i roto i te tau me tōna wāhanga o te katoa. Mā te kite pēnei ka māmā ake te whakatau me aha e whakakore, me aha e whiriwhiri anō, me tēhea inihua e whakatairite ina whakahou. Kotahi i te tau, ina piki rānei tētahi pire, whakahoutia te rārangi me te whakawhitinga.
Hoki mai ia marama
Ka taea e koe te tohu i te ‘Maumaharatia aku pire ki tēnei pūtirotiro’: ka tiakina te rārangi ki tō pūrere, kaua ki tētahi tūmau, ā, ka mukua ina tangohia e koe te tohu, ina pēhia rānei te ‘Tautuhi anō’. Ka taea hoki te tikiake i te CSV ka utaina i tētahi atu rā, ki konei, ki tētahi atu pūrere rānei, mā te pātene ‘Utaina he CSV’.
Ngā pātai auau
He aha taku e tāurua ai hei ‘utu whakamutunga’?
Te marama i tangohia whakamutungatia ai taua pire. Ka kitea i ō tauākī pēke: tirohia te tau kua hipa. Mai i tērā, ka tātaihia e te taputapu te utu panuku, ā, ka whakaaturia i te taha, kia taea e koe te taki mēnā e tika ana.
Ki te mea he pire hou, kāore anō kia tangohia?
Kōwhiria te marama ka whiwhi ia mēnā kua utua kētia e koe kotahi te wā, arā, kotahi te wā i mua i te utu tuatahi. Mēnā ka tae te utu tuatahi o tētahi kaupapa inihua ā-tau i Poutū-te-rangi, kōwhiria a Poutū-te-rangi o tērā tau; mēnā ka tīmata tētahi pire ā-hauwhā i Kohi-tātea, kōwhiria a Whiringa-ā-nuku. Mā te tīwae ‘Panuku’ e whakaū ka taka te utu tuatahi ki te marama tika.
He aha i hiahiatia ai he moni ki te pūkete mai i te tīmatanga?
Nā te mea ka wehea ōritetia te tau e te whakawhitinga, engari kāore ngā pire e tatari: ki te tae wawe mai tētahi pire nui, kāore anō kia rawaka te wā hei kohikohi. Ka whakatauira te taputapu i ngā marama tekau mā rua e heke mai nei, ā, ka kōrero i te toenga iti rawa e kore ai te pūkete e heke iho i te kore. Ki te kore i a koe, ka taea te utu ki roto i tēnei rā, te whai rānei mā tētahi moni tāpiri mō ētahi marama.
Ka whai hua mō ngā hoko kai, mō te penehīni rānei?
Kāo. Ko tēnei pūkete mō ngā utu ka hoki mai me te nui e mōhio ana koe, pērā i te inihua, i ngā tāke, i ngā mematanga rānei. Ko ngā mea ka rerekē ia marama, pērā i te kai, te penehīni, te haere ki waho rānei, he pai ake kia whakahaerehia i tō tahua o ia rā.
I wareware ahau i tētahi pire. Me aha ahau?
Tāpirihia, ā, ka tātai anō te taputapu i te whakawhitinga me te moni e hiahiatia ana e koe i tēnei rā. Mēnā kua tae kē te pire, ā, kāore i rawaka te moni i te pūkete, utua mai i tō pūkete ake, ka whai ai mā te moni tāpiri o ngā marama e heke mai nei. Kia kore ai he pire anō e paheke, tirohia ō tauākī pēke kotahi i te tau.
Me aha ahau ki te toenga i te mutunga o te tau?
Ki te kore ngā utu e piki, ka mahue he toenga i te paparanga utu. Ka taea te pupuri hei urunga mō te tau e heke mai nei, te whakaiti paku i te whakawhitinga, te nuku rānei ki ō penapena. Engari kaua e whakaranu i tēnei pūkete ki tō pūtea ohotata: ko tētahi mō ngā mea e mōhio ana koe ka tae mai, ko tētahi atu mō ngā mea kāore koe e tatari ana.
Kei hea ōku pire e tiakina ana?
Kāore i hea, ki te kore koe e tono: ka mahia te tātai i tō pūtirotiro, ā, kāore he mea e tukuna ki tētahi tūmau. Ki te tohu koe i te ‘Maumaharatia aku pire ki tēnei pūtirotiro’, ka tiakina ki tō pūrere kia tangohia rā anō e koe te tohu, kia pēhia rānei te ‘Tautuhi anō’. Hei nuku ki tētahi atu pūrere, tikiakehia te CSV ka utaina ki reira.
I whakahōungia 20 Oketopa 2026
He mea e ngaro ana i tēnei taputapu, he taputapu rānei kāore i konei? Tuhia mai